Obecnie herbata jest drugim po wodzie najczęściej spożywanym napojem na świecie. Polska jest jednym z największych importerów herbat w Europie. Oferowane na rynku herbaty, to w większości mieszanki, które zawierają susz, pochodzący z różnych krajów. Najwięcej wybieranych jest herbat ekspresowych natomiast w ostatnich latach ludzie zaczynają wybierać wśród nich, te droższe. Jednakże najkorzystniejszym wyborem byłoby kupienie liści herbaty i ich parzenie przy pomocy siteczka, na które nakłada się susz, a dodatkowo zwrócenie uwagi na temperaturę i czas parzenia odpowiednie dla danej herbaty. Krzew herbaciany to Thea sinesis lub Camelia sinesis. Wyróżnia się herbatę białą, zieloną, żółtą, czerwoną i czarną.
Herbata czarna – bogata w składnik mineralny fluor, działający na zęby ochronnie przed próchnicą. Zawiera też związki polifenolowe, przede wszystkim teaflawiny i tearubiginy, wykazujące silne działanie przeciwmiażdżycowe i przeciwnowotworowe oraz antybakteryjne.
Herbata zielona to niefermentowana herbata, która produkowana jest ze świeżo zebranych liści które następnie poddaje się natychmiastowemu suszeniu. Bogata w katechiny, z czego najistotniejszym jest galusan epigalokatechiny, który jest bardzo silnym antyoksydantem i jego działanie, obniżające ryzyko pojawienia się nowotworów, zostało poparte badaniami. Niweluje wolne rodniki, działając przeciwzapalnie. Związki zielonej herbaty działają też bakteriobójczo, wpływają na zmniejszenie ryzyka próchnicy i obniżają stężenie cholesterolu.
Herbata biała z kolei to napar, do którego używa się tylko nierozwiniętych listków i pączków krzewu Camelia sinesis, zbieranych ręcznie wczesną wiosną. Następnie kiedyś pozostawiało się je do lekkiego zwiędnięcia na słońcu i dopiero suszyło. Aktualnie wielu producentów tego procesu dokonuje w elektrycznych suszarkach, aby mieć większą kontrolę. Jest najmniej przetworzoną ze wszystkich, również nie jest fermentowana jak zielona. Jej działanie i zawartość związków są podobne do zielonej herbaty.
Herbata czerwona to napój, który znany jest ze swoich właściwości odchudzających. Obecność polifenoli i enzymów odpowiada za to działanie. Polifenole zmniejszają poziom złego cholesterolu, mają wpływ na regulację wydzielania żółci, usprawniają trawienie i przyspieszają przemianę tłuszczu w energię. Zawiera też wapń, cynk, selen, garbniki, olejki eteryczne. Związki te regulują ciśnienie, działają moczopędnie, poprawiają pamięć. Największe działanie herbaty jest wtedy gdy wypijana jest podczas lub po posiłku natomiast nie zmienia to faktu, że chcąc uzyskać prawidłową masę ciała czy taką utrzymać, należy pilnować odpowiedniego dla siebie bilansu kalorycznego.
KOFEINA W HERBACIE
Wiesz, że liście herbaty zawierają więcej kofeiny niż ziarna kawy? Jednakże podczas parzenia tych napojów więcej kofeiny przechodzi do kawy, niż herbaty aczkolwiek niektóre z herbat mogą wyprzedzić kawę zawartością kofeiny. Herbata, to również dobre źródło kofeiny. Ilość kofeiny w herbacie jest uzależniona od jej rodzaju, także czasu parzenia, czy składa się w większości z listków czy gałązek (młode listki zawierają więcej) oraz zawartości innych składników. Ciężko więc stwierdzić, która z nich miałaby najwięcej tego związku.
WŁAŚCIWOŚCI HERBAT
Wiele badań wskazuje na korzystne właściwości herbat. Potwierdzają one antyoksydacyjne działanie tego napoju, za co odpowiedzialne są głównie związki o nazwie katechiny. Najbardziej istotny z nich jest galusan epigallokatechiny. To naturalne związki, które występują w liściach i należą do polifenoli. Antyoksydant to związek, który niweluje wolne rodniki – złe komórki, które powodują w organizmie stany zapalne. Proces fermentacji sprawia, że katechin jest coraz mniej, co charakterystyczne jest dla herbaty czarnej natomiast gorzkawy i cierpki posmak, który wyczuwalny jest z zielonej herbaty świadczy, o wysokiej zawartości katechin. Jedne badania wskazują na to, że herbata zielona wykazuje najwyższą aktywność oksydacyjną inne że biała, a jeszcze donoszą nawet danych, że czarna. Trzeba wziąć jednak pod uwagę fakt, że na to wpływ ma wiele różnych czynników. Nie zmienia to faktu, że każdy rodzaj herbaty będzie miał korzystne działanie dla zdrowia i nie jest to jedynie antyoksydacyjne działanie, ale również przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze, pobudzające do wydzielania neuroprzekaźników, uspokajające na układ nerwowy lub pobudzające, co uzależnione jest od czasu parzenia.
ZIMA NIE SPRZYJA PICIU WODY?
Wielu z Was zimą nie ma ochoty na picie wody. Mówicie, że zimno, że nie chce się pić… Możecie część wody zamienić na herbatę, tylko ważne jest, aby był to słaby napar herbaty zielonej lub białej ewentualnie owocowej (w której skład wchodzą owoce, a nie herbata czarna aromatyzowana owocami).
CO JEST HERBATĄ, A CO NIĄ NIE JEST?
Potocznie herbatą nazywa się różnego rodzaju napary. Jednak pamiętaj, że herbata to napar z liści Camelia senesis. Z kolei pokrzywa, melisa, mięta to nie herbata, a napar z danego rodzaju ziela. Tak samo, jak “owocowa herbata” – warto podczas jej zakupu sprawdzić skład i dopiero wybrać taki produkt, na którym Ci zależy. Może być czarna herbata aromatyzowana owocami lub z dodatkiem owoców, a może składać się z samej mieszanki owoców lub części roślin owocowych i wszystkie mogą nazywać się “herbatą owocową”.
Artykuł napisały:
mgr Kinga Karoń
mgr Katarzyna Kaszyca
mgr Katarzyna Janik