HASHIMOTO – CO WIEMY O TEJ CHOROBIE?

Wielu z Was przychodzi do mnie z chorobami tarczycy. Wokół choroby Hashimoto krąży tyle różnych zaleceń, że postanowiłam poukładać dla Was wszystkie informacje i po kolei przeprowadzić Was od omówienia co to jest za choroba, przez przyczyny, diagnozę, aż po leczenie i wyjaśnić wiele krążących wokół niej kontrowersyjnych tematów.

Jeśli zastanawiasz się nad dietą bezglutenową, myślisz nad eliminacją nabiału, słyszałeś, że warzywa krzyżowe i soja mogą szkodzić, podejrzewasz u siebie Hashimoto, ale nie wiesz jak diagnozować, to jesteś w dobrym miejscu! Dodatkowo w artykule poruszam wiele innych istotnych kwestii i ciekawostek dotyczących tej choroby, o których możesz nie wiedzieć!

Różne źródła bombardują Cię zaleceniami i czujesz się zagubiony?

Przeczytaj co mówią badania!

SKĄD WZIĘŁA SIĘ NAZWA HASHIMOTO?

Na początku ciekawostka, o tym skąd wzięła się nazwa tej choroby. Pochodzi od japońskiego chirurga dr Hakaru Hashimoto, a dokładnie to od jego nazwiska. Opisał on pierwsze 4 przypadki z tą chorobą w roku 1912. Określając tę jednostkę wprowadził nazwę „wole limfatyczne”. Przez pewien czas jego odkrycie było ignorowane, jednakże niedługo później stwierdzono, że wole limfatyczne powinno być traktowane, jako odrębna jednostka chorobowa, opublikowano o tym badania i nadano jej nazwę od nazwiska lekarza, a więc Hashimoto.

HASHIMOTO – CO TO JEST ZA CHOROBA?

Najczęstsze schorzenie tarczycy.

Najczęstsza przyczyna niedoczynności tarczycy.

Najbardziej rozpowszechniona choroba autoimmunologiczna.

Obejmuje wszystkie grupy populacyjne oraz wiekowe, w tym również dzieci!

Hashimoto jest to choroba znana od ponad stu tysięcy lat. Inaczej mówiąc, to limfocytowe zapalenie tarczycy, o przewlekłym charakterze. Możesz spotkać się również z nazwą autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (AZS) typu Hashimoto. Zaliczane jest do chorób autoimmunologicznych podobnie, jak łuszczyca czy też cukrzyca. Wyjaśnię dokładnie, co to oznacza. Takie choroby czyli autoimmunologiczne (a inaczej choroby z autoagresji bo być może znasz właśnie tę nazwę) wynikają ze złej reakcji Twojego układu odpornościowego na Twoje własne tkanki, a w tym przypadku na celowniku jest Twoja tarczyca. Jak zapewne wiesz, Hashimoto jest chorobą tarczycy. Krótko mówiąc, w wyniku zaburzonego działania układu immunologicznego (odpornościowego) organizm wtedy atakuje sam siebie. Układ odpornościowy nie działa prawidłowo bo nie potrafi już odróżniać antygeny obce od własnych. Uznaje swoje komórki za obce, zatem próbuje je zwalczyć. Takie zapalenie autoimmunologiczne po pewnym czasie wywołuje objawy ze strony narządów albo też całych układów w ustroju.

Choroba ta charakteryzuje się obecnością, tak zwanych autoreaktywnych limfocytów, które naciekają na tkankę tarczycy, jak również autoprzeciwciał przeciwko peroksydazie tarczycowej (anty-TPO) i tyreoglobulinie (anty-TG). Być może nazwy te poznałeś w momencie diagnozowania Hashimoto, a jeśli nie, ale podejrzewasz u siebie tę chorobę, to koniecznie przeczytaj artykuł.

JAKIE SĄ PRZYCZYNY JEJ POWSTAWANIA?

Niestety niewiele wiadomo, o przyczynach jej powstawania. Jednakże mówi się, o czynnikach genetycznych, a także o środowiskowych. Na jej nasilenie lub powstawanie wpływać mogą również choroby, takie jak celiakia, cukrzyca typu I, łuszczyca, anemia złośliwa, stwardnienie rozsiane, jak również reumatoidalne zapalenie stawów. Wśród środowiskowych wymienia się między innymi palenie papierosów, nadmiar jodu, infekcje wirusowe, sole litu, terapię cytokinami, niektóre leki, na przykład amiodaron, niedobór selenu, witaminy D, czy też antyoksydantów.

CZY MOŻNA TĘ CHOROBĘ WYLECZYĆ?

Choroby tej wyleczyć nie można. Leczeniu poddaje się tarczycę, a dokładnie niedoczynność tarczycy, która jest konsekwencją choroby (jeśli występuje). Jednakże Hashimoto można bardzo skutecznie załagodzić i zmniejszyć objawy.

HASHIMOTO I NIEDOCZYNNOŚĆ TARCZYCY – CZY TO JEST TO SAMO?

Często spotykam się z tym, że niektóre osoby myślą, że jeśli mają Hashimoto, to mają też  niedoczynność tarczycy i na odwrót. Podczas Hashimoto przepisywany jest przez lekarza lek, który stosowany jest przy niedoczynności tarczycy, zatem być może stąd też się to wzięło. W każdym razie jest to błędne. Niedoczynność tarczycy nie zawsze równa się Hashimoto. Są dwoma różnymi chorobami. Jednakże faktycznie często występują razem. 

JAK HASHIMOTO POWODUJE NIEDOCZYNNOŚĆ TARCZYCY?

Podczas przebiegu tej choroby dochodzi do zaburzeń produkcji hormonów tarczycy, a to z kolei prowadzi do rozwoju niedoczynności tarczycy. Jednakże warto dodać, że na początku choroby może pojawić się łagodna lub też umiarkowana nadczynność, ponieważ uszkodzone przez limfocyty komórki tarczycy, uwalniają zbyt dużą liczbę hormonów. Ostatecznie jednak, przez toczący się proces zapalny, rozwija się niedoczynność tarczycy. Hashimoto jest to najczęstsza przyczyna niedoczynności tarczycy. Aczkolwiek pojawia się również stan, w którym hormony tarczycy są w normie.

JAK OBJAWIA SIĘ HASHIMOTO?

Bardzo często w przypadku Hashimoto objawy mogą nie występować. Mogą też latami być mało zauważalne i nie nakierować na diagnozę pod kątem Hashimoto. W związku z tym, że mogą być też bardzo delikatne, to często objawy tej choroby przypisuje się innym schorzeniom i innym przyczynom (przykładowo, takim jak braku snu, zmęczenie, nieprawidłowa dieta).

Wśród objawów, jak wystąpią wymienia się:

– wzrost masy ciała, który nie zawsze wynika ze wzrostu tkanki tłuszczowej i czasem towarzyszy temu zmniejszony apetyt,

– brak lub powolne efekty w odchudzaniu,

– obrzęki powiek lub całej twarzy lub całego ciała,

– suchość skóry w szczególności na łokciach i kolanach,

– łamliwość i suchość włosów oraz łamliwość paznokci,

– zmęczenie, senność, brak ochoty na aktywność,

– zaparcia.

DIAGNOSTYKA CHOROBY

Diagnostyka pod kątem niedoczynności oraz choroby Hashimoto musi być rozbudowana. Nie może sprawdzone zostać jedynie TSH. Po kolei, to co powinno być zbadane, przedstawiam poniżej:

– TSH czyli hormon tyreotropowy,

– fT3 i fT4 czyli trójjodotyronina i tyroksyna,

– USG tarczycy, które wskazuje na jej rozmiar, nacieki, ewentualne wola tarczycy i inne zaburzenia jej budowy,

– anty-TPO – jest obecne u około 90 % pacjentów, którzy cierpią na Hashimoto,

– anty-TG, które po połączeniu wraz z wysokim TSH da informację, o potwierdzonej rozwijającej się chorobie Hashimoto.

– jeżeli występują nieprawidłowości w ogólnych badaniach krwi, to świadczyć to może, o występujących niedoborach,

– biopsja tarczycy.

Trochę dokładniej wyjaśniając TSH, a więc hormon tyreotropowy jest wytwarzany przez przysadkę mózgową. Pobudza tarczycę do produkcji hormonów tarczycy czyli T3 i T4. Jeżeli tych hormonów jest mało, to stężenie TSH wzrasta. TSH powyżej normy świadczy, o niedoczynności tarczycy. Należy pamiętać, że Hashimoto może się rozpocząć jeszcze wtedy, kiedy stężenie TSH będzie prawidłowe. Kolejne badanie, to badanie T3 i T4, a dokładnie to fT3 i fT4, a więc hormony, które są w postaci biologicznie aktywnej, a więc niezwiązanej z białkami. Następny krok, to zbadanie przeciwciał anty-TPO i anty-TG, które są wskaźnikiem stanów zapalnych. Wspominałam o nich na początku. Anty-TPO, to przeciwciała przeciwko peroksydazie tarczycowej. Peroksydaza tarczycowa to enzym, bez którego tarczyca nie może prawidłowo działać. Podwyższony wynik występuje u 80-90% chorych na Hashimoto. Drugie badanie z kolei, to badanie anty-TG. Ma mniejsze znaczenie, ale również warto je wykonać. Biopsja tarczycy z kolei, to poważniejsze, bardziej inwazyjne badanie w kierunku omawianej choroby. Jej celem jest wykrycie guzków i stanu zapalnego.

Podsumowując w przypadku Hashimoto można zaobserwować zwiększone stężenie przeciwciał anty-TPO i anty-TG. Wysokiemu stężeniu tych przeciwciał mogą towarzyszyć inne wyniki badań w normie. W momencie kiedy inne wyniki też są zaburzone, to obserwuje się wzrost lub też spadek TSH. Zarówno w jednej, jak i drugiej sytuacji zalecana jest regularna kontrola wyników badań.

Jednocześnie u osób z Hashimoto obserwuje się często podwyższony poziom glukozy we krwi oraz cholesterolu.

BARDZO WAŻNA UWAGA

Bardzo ważną uwagą, jest fakt, że zakresy normy są różne, ponieważ uzależnione są od wieku, płci, jak również metody oznaczania, która jest wykorzystywana w danym laboratorium. Wyników nie można porównywać między różnymi laboratoriami, należy badania wykonać w jednym miejscu. Każde badanie powinno być z dokładnością skontrolowane przez lekarza, który powinien indywidualnie rozpatrzyć przypadek biorąc pod uwagę wiek, płeć, współistniejące choroby i inne czynniki i indywidualnie dostosować leczenie. Jeżeli nie jesteś pewien postawionej diagnozy, leczenia, masz dokuczliwe objawy, ale lekarz nie stwierdził choroby lub leczenie w żaden sposób nie wpłynęło na poprawę Twojego zdrowia, to skonsultuj się jeszcze z innym lekarzem.

Pamiętaj, że lekarz stawia diagnozę, a nie Ty, ani dietetyk, ani pielęgniarka. Pamiętaj, aby samodzielnie nie stosować żadnych leków, nie odstawiać ich, ani też nie stosować nie dostosowanych do Ciebie diet. W celu porady żywieniowej udaj się do dietetyka.

CO PO DIAGNOSTYCE?

Hashimoto zwykle leczy się podając lewotyroksynę – hormon tarczycy. Dodatkowo kluczowa jest zmiana nawyków żywieniowych, o czym przeczytasz dalej.

ŻYWIENIE W HASHIMOTO

Po pierwsze: nie ma jednej uniwersalnej diety, która byłaby rekomendowana dla wszystkich osób, chorujących na Hashimoto. Istnieją pewne zalecenia, o czym później jednak już na wstępie omawiania żywienia chcę Cię o tym poinformować. Nie możesz zastosować diety z internetu, od koleżanki, eliminacyjnej na własną rękę… Ja jako dietetyk podchodzę do każdego przypadku indywidualnie z dokładnością rozpatrując wszystkie czynniki, jakie mają znaczenie w dostosowaniu jadłospisu zatem w celu dopasowania diety udaj się do dietetyka! 

CZY ZASTOSOWAĆ DIETĘ BEZGLUTENOWĄ?

Czy mając Hashimoto należy przejść na dietę bezglutenową? Często się nad tym zastanawiacie i o to pytacie. Wielu z Was z przekonaniem, o tym mówi. Jednak czy dieta bezglutenowa jest zalecana w Hashimoto? Co mówią badania i dlaczego, taka informacja krąży? Po pierwsze, to wskazaniem do zastosowanie „diety bezglutenowej” jest celiakia, alergia, nieceliakalna nadwrażliwość na gluten oraz choroba Duhringa. To jest pewne. Jeżeli chodzi o Hashimoto, to usłyszane zastosowanie diety bezglutenowej ma swoje wyjaśnienie. Choroby, o autoimmunologicznym charakterze lubią chodzić parami. Taką chorobą jest również celiakia. Jeżeli ktoś chce zastosować dietę bezglutenową, to go nie powstrzymam jednak warto zwrócić uwagę na to, że eliminacja glutenu wiąże się z eliminacją bardzo dużej grupy produktów. Zastąpienie ich produktami bezglutenowymi z kolei, wiąże się ze spożyciem dużej ilości sztucznych dodatków, które są obecne w żywności bezglutenowej. Oczywiście produkty te są potrzebne dla osób z celiakią, które muszą wyeliminować nawet śladowe ilości glutenu jednakże wprowadzona na własną rękę, profilaktycznie dieta bezglutenowa z powodu zachorowania na Hashimoto i nieodpowiednio zbilansowana może narobić więcej szkody. Sztuczne dodatki, brak odpowiedniej ilości witamin i minerałów, przetworzona żywność bezglutenowa – tego tarczyca nie lubi. Jeżeli podejrzewasz, że źle reagujesz na gluten – wykonaj badania.

Bywa tak, że osoby, które przeszły na dietę bezglutenową faktycznie odczuły wiele pozytywnych zmian. Pojawił się spadek masy ciała, energia, zniknęły problemy gastryczne. Często wtedy po prostu modyfikacji ulega ogólnie cały sposób żywienia. Wyeliminowane produkty z glutenem zostają zastąpione na przykład warzywami, mięsem, ryżem, kaszą i to powoduje dobre zmiany, a wina za poprzednie złe samopoczucie spada wtedy na gluten. Jednakże jak wspomniałam wyżej produkty z glutenem często zostają zamienione na „bezglutenowe”. Są to sztucznie pozbawione glutenu, z dużą ilością chemii, cukrów prostych, przetworzone artykuły spożywcze.

Zgodnie z publikacjami z badań wynika, że oczywiście zastosowana dieta bezglutenowa u osób z Hashimoto była korzystna bo zmniejszała ilość przeciwciał przeciwtarczycowych, ale badanie dotyczyło osób, które cierpiały również na celiakię. Pacjenci mieli mniejsze objawy niedoczynności, stosowali mniejsze dawki lewotyroksyny. Zauważono też w innych badaniach brak powiązania między dietą bezglutenową, a chorobą Hashimoto. Stosowanie diety bez glutenu w pierwotnej profilaktyce Hashimoto, zatem jest bezzasadne. Brak dowodów naukowych, dotyczących skuteczności eliminacji z diety glutenu u osób z Hashimoto, którzy nie mają cech celiakii. W tym przypadku wykluczenie glutenu nie powoduje obniżenia poziomu we krwi TSH i przeciwciał anty-TPO i/lub anty-TG. Zgodnie z POLSPEN (Grupa Ekspertów Sekcji Dietetyki Medyczne Polskiego Towarzystwa Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu) zastosowanie bezglutenowej diety u osób chorujących na Hashimoto jest uzasadnione tylko jeżeli osoba ma współistniejącą celiakię, alergię, nietolerancję.

CZY ZASTOSOWAĆ DIETĘ BEZ LAKTOZY? A MOŻE BEZMLECZNĄ?

Na początek, aby łatwiej było Ci zrozumieć, to o czym piszę wyjaśnię kilka często mylonych ze sobą kwestii.Laktoza jest cukrem mlecznym. Można mieć nietolerancję laktozy, a wtedy spośród produktów mlecznych należy wybierać bez laktozy i te można spożywać. Nietolerancja, to niedostateczna ilość enzymu, o nazwie „laktaza”, który trawi laktozę. Mając nietolerancję możesz się dobrze czuć po fermentowanych produktach mlecznych, ponieważ laktozy jest tam bardzo mała ilość. Być może to zauważyłeś, że mleka pić nie możesz, ale kefir już tak, dlatego o tym wspominam. Z kolei alergia, a inaczej nazywana również „skazą białkową” to alergia na białka mleka i pojawia się na skutek nadwrażliwości układu odpornościowego na alergen czyli białko, a więc to, co Cię uczula. Tym uczulającym białkiem mleka, przykładowo może być: β-laktoglobulina czy też kazeina. Wtedy należy zrezygnować z całej grupy produktów mlecznych, ale nie tylko. Kazeinę, na przykład można znaleźć też w kajzerkach albo słodyczach, a osoby uczulone na beta-laktoglobulinę nie powinny spożywać też mięsa wołowego oraz cielęcego.

Wracając do odpowiedzi na zadane pytanie, to zgodnie z badaniami wprowadzenie diety bez-laktozowej u osób z Hashimoto wykazało obniżenie poziomu TSH jednakże tylko u osób, które miały stwierdzoną nietolerancję laktozy. Nie stwierdzono tego u osób, które tolerowały laktozę. Jednakże zalecenie zastosowania diety bez laktozy jest tak samo powszechne, jak bezglutenowej u osób z Hashimoto. Dlaczego? Z tego względu, że również często nietolerancja laktozy czy alergia na białko mleka doskwiera osobom, które mają Hashimoto. Kiedy występują częste wahania TSH albo oporne leczenie na lewotyroksynę, to zaleca się sprawdzenie czy nie występuje nietolerancja laktozy. Przy okazji warto zwrócić uwagę, na to aby lek, który spożywasz był bez laktozy. Kiedyś Euthyrox miał laktozę. Aktualnie już produkowany jest bez laktozy. Jednakże warto zwrócić uwagę też na inne leki czy nie zawierają laktozy. Niewiele wiadomo na temat stymulacji kazeiny na tarczycę i brak jest naukowych dowodów na temat korzystnego działania bezmlecznej diety, u chorych na Hashimoto zatem nie zaleca się jej wszystkim chorym, a jedynie w uzasadnionych przypadkach (czyli w alergii).

Zarówno dieta bez laktozy, jak i eliminująca białko mleka nie jest zalecana do stosowania profilaktycznie, a jedynie jeśli zostanie zdiagnozowana nietolerancja lub alergia.

DIETA BEZGLUTENOWA, BEZMLECZNA, BEZ LAKTOZY TYLKO W UZASADNIONYCH PRZYPADKACH

Badania dowodzą, że często celiakia występuje razem z Hashimoto. Tak samo jest w przypadku alergii czy nietolerancji na produkt mleczny. Zatem wskazana jest diagnostyka w kierunku nietolerancji i alergii. W momencie jej potwierdzenia, zastosowanie diety eliminacyjnej może wspomóc leczenie Hashimoto. Jednakże nie zaleca się profilaktycznie stosowania diety eliminacyjnej, która dodatkowo źle zbilansowana, mogłaby wyrządzić więcej szkody.

INNE NIETOLERANCJE/ALERGIE

Coraz więcej doniesień jest na temat, że zespół nieszczelnego jelita jest jedną z przyczyn powstawania chorób autoimmunologicznych. Dlatego też osoba, która cierpi na taką chorobę może źle reagować na wiele innych produktów i często indywidualnie trzeba eliminować daną grupę produktów, artykuł spożywczy czy składnik produktu indywidualnie i doprowadzić do skomponowania zaleceń żywieniowych, w których nie będzie miejsca na produkty, które szkodzą jednakże wciąż uczulam, że każda eliminacja musi być zastąpiona innym pokarmem.

CZY SOJA, KAPUSTNE WARZYWA I GOITROGENY SZKODZĄ?  A IZOFLAWONY SOJOWE?

Czy soja, kapustne warzywa i goitrogeny szkodzą? Tak, związki takie jak goitrogeny, zawarte w soi i warzywach krzyżowych, powinny zostać ograniczone.

A izoflawony? Również trzeba uważać.

Soja zawiera izoflawony. Są to fitoestrogeny, które są hormonami roślinnymi, o podobnym działaniu do hormonów kobiecych. Wśród fitoestrogenów, wymienia się genisteinę oraz daidzeinę, a także glyciteinę. U osób, które mają prawidłowe wyniki badań tarczycy, jak również dbają o obecność jodu w diecie, to ryzyko związane ze spożyciem soi jest niewielkie. Na spożycie soi muszą natomiast uważać osoby, przyjmujące lewotyroksynę oraz osoby mające niedobór jodu i z granicznymi wynikami hormonów tarczycy (fT3 i fT4) i TSH. Faktycznie soja może wpływać negatywnie na działanie lewotyroksyny. Jednakże dzieję się tak w większości gdy dana osoba stosowała wcześniej dietę, o niskiej zawartości jodu. Dla pewności, aby soja nie wchodziła w interakcję z lekiem warto jest posiłek bogaty w soję lub też suplement diety, który zawiera izoflawony sojowe umieścić w odstępstwie minimum 4 godzin od przyjęcia lewotyroksyny.

Goitrogenysą substancjami wolotwórczymi, naturalnie występującymi w wielu produktach, określanych jako zdrowe i korzystne produkty dla organizmu człowieka. Goitrogeny są substancjami antyodżywczymi. Nie szkodzą osobom zdrowym natomiast osoby z chorobami tarczycy powinny na nie uważać. Antyodżywcze to znaczy, że hamują wchłanianie substancji, zawartych w pożywieniu. Z kolei ich metabolity przyczyniają się do hamowania wchłaniania jodu. Określa się je, jako wolotwórcze gdyż przyczyniają się do tej funkcji (tworzenia woli). Hamując wchłanianie jodu prowadzą do zmniejszenia stężenia trójjodotyroniny i tyroksyny, a zwiększenia sekrecji TSH i przerostu gruczołu tarczowego. Goitrogeny zawarte są w: kapusta, brukselka, brokuł, kalafior, szpinak, jarmuż, brukiew, rzepa, kalarepka, gorczyca, rzodkiewka, mleko sojowe, soja, lecytyna sojowa,tofu i wmniejszych ilościach w pędach bambusa, orzeszkach ziemnych i pinii, słodkich ziemniakach, truskawkach, gruszkach, brzoskwiniach i zawiera je również proso. Obróbka termiczna jest w stanie pozbyć się ich do 30%.

KRÓTKO MÓWIĄC JAKA DIETA?

Eliminacyjna jedynie w uzasadnionych przypadkach. Aczkolwiek, tak jak wspomniałam jeśli ktoś profilaktycznie chce zastosować, nie zabronię mu jednakże uczulam, że eliminowane produkty muszą być z głową.

W chorobie Hashimoto należy stosować dietę przede wszystkim przeciwzapalną, różnorodną, nieprzetworzoną, komponowaną z dobrej jakości produktów, dobraną do danej osoby indywidualnie, najlepiej przez dobrego dietetyka. Sam możesz nie być wstanie jej odpowiednio dopasować do swojego stanu zdrowia. Pamiętaj, że jeśli masz inne współistniejące choroby razem z Hashimoto, to je również należy uwzględnić dopasowując jadłospis, posiłki, zalecenia żywieniowe.

Dieta ma na celu wyciszyć toczący się stan zapalny, wesprzeć farmakoterapię, utrzymać lub doprowadzić do prawidłowej masy ciała, zmniejszyć objawy choroby.

Podstawowe zalecenia:

– Spożycie 4 lub 5 posiłków w ciągu dnia.

– Pierwszy posiłek dostosować do przyjmowanego leku, a ostatni posiłek zjeść 2-3 h przed snem.

– Zapewnić odpowiednią ilość energii, białka, tłuszczu i węglowodanów zgodnie z normami.

– Nie zapominać o nawodnieniu organizmu.

– Wprowadzić aktywność fizyczną.

Energia/kaloryczność diety

Musi być odpowiednio dobrana do danej osoby, aby zachować odpowiedni poziom glukozy we krwi, jak również utrzymać lub doprowadzić do prawidłowej masy ciała. Kalorie dostarczane są wraz z pożywieniem, a ich źródłem są zawarte w pożywieniu białka, tłuszcze i węglowodany. Odpowiednio dobrana kaloryczność zapewni odpowiednią ilość składników pokarmowych i uchroni przed niedoborami oraz nadwagą.

Do wyeliminowania:

– wyroby cukiernicze oraz słodycze,

– żywność z tłuszczami trans (np.: fast food, słodkie bułki, twarda margaryna, ciasta z kremem, chipsy),

– tłuste mięsa i przetwory mięsne, gdyż zawierają niekorzystny dla zdrowia nasycony tłuszcz,

– żywność przetworzona,

– smażone dania, solone dania, produkty bogate w różnego rodzaju dodatki E,

– alkohol,

– inne używki.

Z tych produktów komponuj dietę:

– dobre źródła białka – chude mięso z pewnych źródeł (kurczak zagrodowy, indyk), ryby chude, a także tłuste ze względu na obecność korzystnych tłuszczów omega-3, jaja, strączki, 

– dobre tłuszcze (awokado, nasiona, orzechy, oliwa, oleje roślinne – lniany, z czarnuszki, rzepakowy),

– węglowodany pełnoziarniste, o niskim indeksie glikemicznym (kasza gryczana, komosa ryżowa, ryż brązowy, makarony i pieczywo pełnoziarniste, amarantus, płatki owsiane, otręby),

– świeże warzywa i owoce (szczególnie bogate w antyoksydanty, o ciemnym zabarwieniu: borówki, jagody, maliny, truskawki, jeżyny, porzeczki, wiśnie, śliwki, bakłażany).

Jak żywienie wycisza stan zapalny?

Właśnie uwzględniając w swoim żywieniu wyżej wymienione zasady Twoja dieta będzie działać przeciwzapalnie. Wytłumaczę Ci jednak dokładniej co szczególnie wpływa na zahamowanie procesów zapalnych. Produkty, które działają przeciwzapalnie to: warzywa i owoce najlepiej w postaci surowej bo takie bogate są w witaminy, minerały, przeciwutleniacze. Wspominałam już wcześniej, że bardzo bogate w antyoksydanty są warzywa i owoce o fioletowym, niebieskim, bordowym zabarwieniu. Zawierają antocyjany, które swoją drogą nadają im tę piękną barwę. Poza hamowaniem stanów zapalnych sprawują wiele innych korzystnych funkcji dla organizmu. Ważne są orzechy, nasiona, ryby, oleje roślinne, awokado – zawierają korzystne tzw. nienasycone tłuszcze. Wśród nich kwasy tłuszczowe omega-3 to bardzo silnie działające przeciwzapalnie związki.Przeciwzapalnie działa też wiele ziół i przypraw, ze względu na ukryte w nich substancje, na przykład kurkuma (zawiera kurkuminę), ale także imbir, cynamon, bazylia, gałka muszkatołowa, tymianek.

Działanie diety wsparciem farmakoterapii

Prawidłowe żywienie ma zadanie umożliwić prawidłowe wchłanianie leku poprzez unikanie interakcji leku ze składnikami obecnymi w żywności. Dodatkowo należy dobrać taką żywność, która będzie oddziaływać na organizm przeciwzapalnie. Stosowana dieta będzie również zapobiegała powikłaniom niedoczynności tarczycy, jak również będzie chronić przed dalszym rozwojem choroby. Jeżeli u pacjenta występuje nieprawidłowa masa ciała, to oczywiście celem diety będzie jej unormowanie.

Na jakie składniki diety należy w szczególności zwrócić uwagę, aby dostosować do przyjmowanego leku?

Istotne jest zarówno uwzględnienie odpowiedniego czasu przyjmowania leku, jak i obecność składników w diecie, które mogłyby lub nie, na niego wpływać.

Co zrobić, aby lek był jak najlepiej wchłaniany?

– lek należy przyjmować na czczo i popić niewielką ilością wody,

– z pierwszym posiłkiem należy odczekać minimum pół godziny,

– jeżeli przyjmowane są suplementy, to należy uwzględnić je o innej porze dnia, na przykład w obiadowych godzinach,

– kawa, jak również herbata może być wypita dopiero po 2 h od przyjęcia leku,

– śniadanie nie powinno zawierać dużych ilości wapnia, w który bogate są produkty mleczne, jak również wiele innych niemlecznych produktów: strączki, kapustne warzyw, orzechy, nasiona (w tym szczególnie mak), zarodki pszenne, ryby, szpinak, boćwina, płatki owsiane.

 

DODATKOWE SKŁADNIKI DIETY ISTOTNE W HASHIMOTO

JOD

Jod potrzebny jest do produkcji hormonów tarczycy. Jednak nie jest prawdą, że jego suplementacja w Hashimoto jest zawsze konieczna. W chorobie Hashimoto tarczyca nie potrafi w pełni wykorzystać jodu i wtedy jego nadmiar może zaostrzyć reakcję autoimmunologiczną i zwiększyć stan zapalny. Zbyt wysoka ilość jodu, hamuje produkcję hormonów przez zmniejszony wychwyt z krwi przez komórki nabłonkowe tarczycy.

SELEN

Jest składnikiem selenoprotein, a więc enzymów, które są potrzebne do metabolizmu hormonów tarczycowych. Przykładowo enzym, o nazwie dejodynaza pomaga przemienić tyroksynę w trójjodotyroninę albo peroksydaza glutationowa, działając antyoksydacyjnie ma ochronne działanie na tarczycę, przed wolnymi rodnikami. Selen wpływa korzystnie na układ odpornościowy, działa przeciwzapalnie

PROBIOTYKI

Zaleca się wprowadzenie żywności fermentowanej. Bakterie probiotyczne pomagają w prawidłowej pracy jelit. Dzięki temu eliminują wiele dokuczliwych objawów oraz wspomagają wchłanianie składników pokarmowych, które są istotne dla wspomagania pracy tarczycy i zahamowania stanu zapalnego.

WITAMINA D

Działanie jej to działanie immunomodulujące. Stwierdzono, że około 80% osób z Hashimoto miało niedobór tej witaminy. Wpływa zarówno na mnożenie, jak i różnicowanie komórek należących do układu odpornościowego.

OMEGA – 3

Ochronne dla komórek tarczycy. Wspomagają budowę cytokin, o działaniu przeciwzapalnym, blokują czynniki, które doprowadzają do stanów zapalnych, zmniejszają objawy skórne choroby. Są silnie przeciwzapalne!

ŻELAZO

Wśród osób z chorobą Hashimoto często pojawia się anemia z niedoboru żelaza. Może to nasilać niedoczynność tarczycy, a uregulowanie badań ten stan może łagodzić. Dodatkowo może prowadzić do obniżenia miana przeciwciał anty-tarczycowych.

WITAMINY A, E, C

Witaminy te to silne przeciwutleniacze, zatem ich obecność i działanie przeciwzapalne, jest jak najbardziej uzasadnione. Ich niedobór zwiększa ryzyko Hashimoto.

 

DODATKOWE INFORMACJE

1. W chorobach tarczycy, a w szczególności w Hashimoto nie jest problemem tarczyca, ale na przykład jelita czy też układ odpornościowy. Tarczyca z kolei jest na celowniku.
2. Należy suplementację dostosować do zażywania leku, a to znaczy nie łączyć! Selen, wapń czy też cynk mogą utrudnić wchłanianie leku. Odstęp powinien wynosić minimum 3h.
3. Schorzenia tarczycy mogą objawiać się również nie charakterystycznymi objawami, takimi jak ból stawów, głowy, depresja.
4. Wraz z przyjmowaniem hormonów tarczycy musisz zmienić dietę i styl życia, a to znaczy zniwelować stres, zwrócić uwagę na jelita, infekcje. 

Jeśli wciąż po przeczytaniu artykułu masz mętlik w głowie, to zapraszam na wizytę.

Jeśli artykuł rozjaśnił Ci problematykę choroby Hashimoto bardzo się cieszę!

Jednocześnie przypominam, że każdy przypadek z Hashimoto może wymagać innego podejścia. Tym bardziej jeśli cierpisz jeszcze na jakieś schorzenia i dolegliwości. W tym celu zachęcam do skorzystania z wizyty u dietetyka, który nakieruje Cię, jakie zalecenia żywieniowe będą korzystnie wpływać na Twoje zdrowie.

Nie mając dietetycznej wiedzy, możesz wielu błędów po prostu nie być świadom.

Literatura

Doerge DR, Chang HC. Inactivation of thyroidperoxidase by soyisoflavones, in vitro and in vivo. Journal of Chromatography B: Analytical Technologies in the Biomedical and Life Sciences. 2002;777(1-2):269-279. doi:10.1016/S1570-0232(02)00214-3.

Messina M, Redmond G. Effects of soy protein and soybeanisoflavones on thyroidfunction in healthyadults and hypothyroidpatients: a review of the relevantliterature. Thyroid. 2006;16(3):249-258. doi:10.1089/thy.2006.16.249

Lachowicz K., Stachoń M., Pałkowska-Goździk E., Lange E.: Fizjologiczne aspekty postępowania dietetycznego w chorobie Hashimoto. Kosmos. Problemy nauk biologicznych. 2019, tom 68, numer 2 (323), strony 201-214

Pastusiak K., Michałowska J., Bogdański P.: Postępowanie dietetyczne w chorobach tarczycy. Wybrane problemy kliniczne. 2017 Via Medica ISSN 2081-2450.

Luty J., Bryl E.: Choroba Hashimoto – aspekt genetyczny i środowiskowy. Wybrane problemy kliniczne. Zakład Patologii i Reumatologii Doświadczalnej, GUMed. 2017, Via Medica ISSN 1897–3590. 

Ratajczak A.E., Moszak M., Grzymisławski M.(2017). Zalecenia żywieniowe w niedoczynności tarczycy i chorobie Hashimoto.

Zakrzewska E., Zegan M., Michota-Katulska E. (2015). Zalecenia dietetyczne w niedoczynności tarczycy przy współwystępowaniu choroby Hashimoto. Bromat.Chem.Toksykol. 2, 117-127